MORE POTONULO 130 METARA Šokantno otkriće ispod Antaktika: Gravitacija je skroz drugačija nego bilo gde na zemlji

Antarktik je dom mnogih misterija, ali jedna od najneobičnijih je ogromna „gravitaciona rupa” duboko ispod leda. Iako nam se čini da je gravitacija stabilna i ista gde god da se nalazimo, njena jačina zapravo varira širom Zemljine površine.

Na mestima gde je gravitacija slabija, površina okeana može da bude znatno niža od proseka, jer voda teži ka područjima sa jačom gravitacijom. Naučnici već godinama znaju da je gravitacija najslabija u delu Rosovog mora na Antarktiku, gde je nivo mora oko 130 metara niži od okolnih voda. Sada dvojica istraživača tvrde da konačno znaju zašto.

More i gravitacija oko Antarktika

Počevši pre oko 70 miliona godina, u vreme kada su dinosaurusi još hodali Zemljom, manje guste stene nagomilavale su se ispod zaleđenog kontinenta i oslabile gravitacionu silu. Gravitaciona rupa je u početku bila mala, ali je brzo jačala između pre 50 i 30 miliona godina, stvarajući neobično udubljenje okeanske površine koje danas vidimo.

Kada astronauti sa Međunarodne svemirske stanice gledaju Zemlju, ona može delovati kao glatka plava kugla. Međutim, u stvarnosti, našu planetu naučnici opisuju kao „kvrgavi krompir”. Ova neravna površina posledica je područja neujednačene gravitacije izazvane nejednakom raspodelom materijala ispod površine.

More i gravitacija oko Antarktika

U regionima gde se vrele stene iz Zemljinog omotača podižu ka površini, manja gustina stena znači da je gravitacija slabija. Još od 1940-ih naučnici znaju da ove gravitacione anomalije izazivaju duboka udubljenja na velikim površinama okeana. Međutim, mnogo je teže otkriti kako i zašto takve anomalije nastaju stotinama kilometara ispod površine. Da bi mapirali nastanak gravitacione rupe na Antarktiku, istraživači su kombinovali zapise zemljotresa iz celog sveta sa kompjuterskim modelom planete.

Koautor studije dr Alessandro Forte sa Univerziteta Florida kaže:

„Zamislite da radite CT snimak cele Zemlje, ali umesto rendgenskih zraka koristimo zemljotrese. Talasi zemljotresa pružaju ‘svetlost’ koja osvetljava unutrašnjost planete.”

Posmatrajući kako se potresi kreću kroz stene različite gustine, istraživači su napravili mapu unutrašnje strukture Zemlje. Zatim su, uz pomoć računarskog modela, izračunali gde bi gravitacija bila jača, a gde slabija. Kada su njihove prognoze usklađene sa podacima satelita koji mere gravitaciju, „vratili su vreme unazad” i pratili nastanak gravitacione rupe kroz geološke epohe.

Otkrili su da se rupa u početku formirala polako, a zatim je naglo ojačala tokom eocenske epohe, pre oko 50 miliona godina. Zanimljivo je da se to poklopilo sa velikim klimatskim promenama na Antarktiku, uključujući brzo širenje ledenih pokrivača kontinenta.

Nivo mora je izuzetno nizak

Iako još nije dokazano, istraživači sumnjaju da postoji veza između nastanka gravitacione rupe i formiranja antarktičkih glečera.

Dr Forte kaže:

„Ako bolje razumemo kako unutrašnjost Zemlje oblikuje gravitaciju i nivo mora, dobijamo uvid u faktore koji mogu biti važni za rast i stabilnost velikih ledenih pokrivača.”

Naučnici su ranije otkrili i druge gravitacione rupe, uključujući geoidni minimum Indijskog okeana (IOGL), gde je nivo vode oko 103 metra niži od okolnih područja. U nedavnoj studiji, tim istraživača iz Indije tvrdi da je ta gravitaciona anomalija nastala zbog stubova magme male gustine koji su se uzdigli iz Zemljinog omotača. Ovi stubovi potiču od ostataka potonule tektonske ploče Tetis, izgubljene kada se Indija spojila sa Azijom pre oko 50 miliona godina.

Bonus video:

(Espreso/Blic)